Блізу шаснаццаці месяцаў праседзеў Жыгімонт Урублеўскі за кратамі ў астрогах Горадні і Вільні, a потым быў высланы этапным парадкам у губернскі горад Томск. Тут ён правёў амаль два гады. Пасля бацькоўскіх намаганняў і клопатаў на пачатку ліпеня 1865 года яго перавялі ў Цывільск, на той час павятовы горад Казанскай губерні. Чаму Цывільск? Па-першае, гэты горад быў тады адным з найбольш арганізаваных цэнтраў высылкі для паўстанцаў. Ён выконваў функцыю і этапнага пункта пры перасяленні вязняў.

Летам 1938 г. група навучэнцаў Львоўскага дзяржаўнага ліцэя на чале са студэнтам Станіславам Цвердахлебам вырашыла даплыць ад Луцка на Валыні аж да Гродна. Паколькі і Валынь, і Заходняя Беларусь знаходзіліся ў складзе Польшчы, дык ніякіх праблем з перасячэннем мяжы моладзь не мела. Таксама куды больш актыўна выкарыстоўваліся водныя шляхі, таму дзе-нідзе можна было разлічваць на добры прычал і начлег на беразе.

Паўстанне 1863-1864 гадоў... Сярод тагачаснай плыні непасрэдных удзельнікаў падзеяў апынуліся людзі розных станаў, нацыянальнасцяў дый узростаў. Яны свядома ішлі на няроўнае змаганне з самаўладдзем. Ішлі і гінулі. Некаторыя станавіліся легендаю, як Кастусь Каліноўскі, Валер Урублеўскі, Юльян Бакшанскі. Юнацкі максімалізм, жаданне адчуць смак барацьбы, вера ў справядлівасць прыводзілі моладзь у шэрагі паўстанцаў. Сярод іх быў і васемнаццацігадовы студэнт Кіеўскага універсітэта Жыгімонт Урублеўскі.

Многія ведаюць пра падзеі 1 мая 1960 г., калі ў час першамайскага парада ў Маскве над Уралам збілі амерыканскі самалёт-шпіён U-2. Але гісторыя палётаў U-2 над нашай “сацыялістычнай радзімай” пачалася яшчэ летам 1956 г., і першым сфатаграфаваным з вышыні 21 кіламетр горадам СССР быў… Гродна.

На рабочем столе у меня лежит книга Виктора Рыкова “Листая старые дела расстрелянного адмирала”. Книга досталась мне в подарок от дочери Виктора Рыкова Галины Вершининой, краеведа из подмосковных Химок. Несколько месяцев назад Галина впервые побывала в Гродно, чтобы посмотреть те места, где провёл несколько лет жизни её прадед адмирал Павел Иванович Рыков.

Scroll to top