У другой палове XIX стагоддзя пачаўся новы этап у развіцці фізікі. Паступова на змену механістычнай карціне Сусвету, гаспадыняй у якой была механіка Айзэка Ньютана, прыходзіць электрамагнітная карціна з прынцыпова новымі ўяўленнямі аб руху, прасторы і часе. Пераход ад класічнай фізікі характарызаваўся не толькі ўзнікненнем новых ідэяў, адкрыццём новых нечаканых фактаў і з’яваў, але і пераўтварэннем яе духу ў цэлым, узнікненнем новага спосабу фізічнага мыслення.
У многіх гродзенскіх сем’ях захаваліся ўспаміны пра сваякоў, якія сто і болей гадоў таму з’ехалі ў Амерыку. Часцей за ўсё тое былі маладзейшыя браты і сёстры нашых прабабуляў і прадзядуляў, якім у перанаселенай беларускай вёсцы ў спадчыну зусім не засталося зямлі і трэба было шукаць нейкі іншы шлях, чым лёс земляроба.
Летам 1938 г. група навучэнцаў Львоўскага дзяржаўнага ліцэя на чале са студэнтам Станіславам Цвердахлебам вырашыла даплыць ад Луцка на Валыні аж да Гродна. Паколькі і Валынь, і Заходняя Беларусь знаходзіліся ў складзе Польшчы, дык ніякіх праблем з перасячэннем мяжы моладзь не мела. Таксама куды больш актыўна выкарыстоўваліся водныя шляхі, таму дзе-нідзе можна было разлічваць на добры прычал і начлег на беразе.
Блізу шаснаццаці месяцаў праседзеў Жыгімонт Урублеўскі за кратамі ў астрогах Горадні і Вільні, a потым быў высланы этапным парадкам у губернскі горад Томск. Тут ён правёў амаль два гады. Пасля бацькоўскіх намаганняў і клопатаў на пачатку ліпеня 1865 года яго перавялі ў Цывільск, на той час павятовы горад Казанскай губерні. Чаму Цывільск? Па-першае, гэты горад быў тады адным з найбольш арганізаваных цэнтраў высылкі для паўстанцаў. Ён выконваў функцыю і этапнага пункта пры перасяленні вязняў.
Многія ведаюць пра падзеі 1 мая 1960 г., калі ў час першамайскага парада ў Маскве над Уралам збілі амерыканскі самалёт-шпіён U-2. Але гісторыя палётаў U-2 над нашай “сацыялістычнай радзімай” пачалася яшчэ летам 1956 г., і першым сфатаграфаваным з вышыні 21 кіламетр горадам СССР быў… Гродна.
