1874 год стаўся пачаткам новай старонкі ў жыцці Жыгімонта Урублеўскага. Ён накіроўваецца ў Страсбург, ва універсітэт, і становіцца адным з першых вучняў А.Кундта. У гісторыю сусветнай фізікі імя гэтага чалавека ўвайшло не толькі як бліскучага эксперыментатара, але і як выдатнага настаўніка. Акрамя фундаментальных навуковых вынікаў, якія прынеслі вучонаму сусветную вядомасць, велізарнай заслугай А.Кундта было стварэнне магутнай навуковай школы — першай у свеце школы эксперыментальнай фізікі.

Мала хто з сучасных гродзенцаў дасць адказ на пытанне: а што за жывела такая – вол? Мо нехта ўзгадае ўкраінскі мультфільм, дзе казакі, нагрузіўшы на запрэжаны валамі воз мноства мяшкоў солі, паехалі яе прадаваць. На тым веды пра гэтую цікавую жывёлу бадай што і скончацца. Але, паміж іншым, менавіта вол на працягу доўгіх стагоддзяў быў спадарожнікам і памочнікам беларускага селяніна ў ягонай працы.

У многіх гродзенскіх сем’ях захаваліся ўспаміны пра сваякоў, якія сто і болей гадоў таму з’ехалі ў Амерыку. Часцей за ўсё тое былі маладзейшыя браты і сёстры нашых прабабуляў і прадзядуляў, якім у перанаселенай беларускай вёсцы ў спадчыну зусім не засталося зямлі і трэба было шукаць нейкі іншы шлях, чым лёс земляроба.

У другой палове XIX стагоддзя пачаўся новы этап у развіцці фізікі. Паступова на змену механістычнай карціне Сусвету, гаспадыняй у якой была механіка Айзэка Ньютана, прыходзіць электрамагнітная карціна з прынцыпова новымі ўяўленнямі аб руху, прасторы і часе. Пераход ад класічнай фізікі характарызаваўся не толькі ўзнікненнем новых ідэяў, адкрыццём новых нечаканых фактаў і з’яваў, але і пераўтварэннем яе духу ў цэлым, узнікненнем новага спосабу фізічнага мыслення.

Блізу шаснаццаці месяцаў праседзеў Жыгімонт Урублеўскі за кратамі ў астрогах Горадні і Вільні, a потым быў высланы этапным парадкам у губернскі горад Томск. Тут ён правёў амаль два гады. Пасля бацькоўскіх намаганняў і клопатаў на пачатку ліпеня 1865 года яго перавялі ў Цывільск, на той час павятовы горад Казанскай губерні. Чаму Цывільск? Па-першае, гэты горад быў тады адным з найбольш арганізаваных цэнтраў высылкі для паўстанцаў. Ён выконваў функцыю і этапнага пункта пры перасяленні вязняў.

Scroll to top