“Новая перспектива старого Гродно”. Камэнтары да артыкулаў у “Гродзенскай праўдзе” і “Вечернем Гродно” 22 траўня 2007 года
Гродзенская праўда ад 16 траўня адгукнулася дыскусіяй, а дакладней паліфанічным маналёгам гарадзенскіх чыноўнікаў у апраўданьне сваіх дэструктыўных дзеяньняў.
Гродзенская праўда ад 16 траўня адгукнулася дыскусіяй, а дакладней паліфанічным маналёгам гарадзенскіх чыноўнікаў у апраўданьне сваіх дэструктыўных дзеяньняў. (Пад увагу бярэцца таксама сугучны артыкул “Старый дом разберут по кирпичику” з інтэрвю фактычна адной Вольгі Мацко, разьмешчаны ў Вечернем Гродно пад той-жа датай. Далей - ВГ).
З падачы галоўнага рэдактара газэты Алены Берэсьневай “Новая перспектива старого Гродно” сутыкнулася з “истерическими оскорблениями, пулями злословия. Цитаты из нашей газеты снабжаются чужими комментариями, основанными на домыслах. Блоги хотят досадить” І тут-жа рэдактарка не стрымалася ад самахвалебнага патаса: “Ведем диалог с жителями региона”… Што-ж, цяжка прыдрацца – на дыялёгу прысутнічалі аж тры госьці ад улады: галоўны спэцыяліст інстытута “Горадняграмадзянпраект” Мікалай Жучко, галоўны архітэктар Горадні Ўладзімір Анісімаў, а таксама галоўны спэцыяліст аддзелу культуры гарвыканкама па ахове гістарычна-культурнай спадчыны горада Вольга Мацко. Воран ворану вока ня выдзяўбе, таму ў такім складзе суразмоўнікаў аб’ектыўнай дыскусіі не чакалася. Даводзіцца такім чынам працягнуць жывую дыскусію на старонках сайта.
Распачаць “дыялёг” далі Ўладзіміру Анісімаву і адразу шчырасьці: “Работы ведутся настолько масштабно, так что не хватает подчас строительных организаций для ведения ремонтных, строительных, реставрационных работ. Казалось бы успех, а кто-то не доволен.” Акурат узроўнем рэстаўрацыйных работаў хтосьці і незадаволены. А тут аказваецца яшчэ і не хапае спэцыялістаў на гэтыя работы, вось і праводзіцца рэстаўрацыя кім трапіць.
Мікалай Жучко сьледам апісаў вясёлкавую карціну пераўтварэньняў у горадзе: “сейчас реставрируем старые здания XVIII века, воссоздаем их или ремонтируем. Приходит время заняться зданиями ХІХ века. На подходе сооружения ХХ-го века…”. Беручы пад увагу тое, што спэцыялістаў не хапае, можна сабе ўявіць, што чакае гарадзенскую староўку у новай пэрспэктыве, якую сп. Жучко апісвае наступным чынам: “то, что появится после реконструкции какой-то части города, будет выглядеть привлекательнее. …как же здорово всё получилось! Всё новое, к примеру, развязка на ул. Буденного, Советская площадь… удачно вписывается в общую застройку, придает ей другой характер, открывает новые виды на город.” Без камэнтараў…
Слова ўзяла ўрэшце спэцыяліст па ахове спадчыны: “Застройка усадебного типа, которая находится на стыке улицы Горького и центральной части города не может там находиться по определению.” Па азначэнню каго? Вольгі Мацко? Можа Анісімава, Саўчанкі? Шэраг будынкаў у раёне вуліцаў Урыцкага, Гараднічанскай, Тэльмана сп. Вольга называе як “двухэтажные сараи и другие объекты, не имеющие эстетической ценности и потихоньку приходящие в упадок”. Знос забудовы спэцыяліст апраўдвае тым, што “надо убрать сараи и технически слабые здания, вместо них построить другие, отреставрировать значимые и ценные объекты”. Тым больш, што “республиканский научно-методический совет при Министерстве культуры на выездном заседании в Гродно… ещё раз изучили ситуацию и сделали предварительные заключения, совпадающие с нашими”. Уладзімір Анісімаў дадаў: “в существующем состоянии эти дома сохранить нельзя. Речь идет о разборке зданий не с целью убрать их, а с тем, чтобы воссоздать их”. Сп. Мацко сьледам за сп. Анісімавым у артыкуле “Большая перемена” апісала трагізм гарадабудаўніцтва канца ХІХ ст.: “были и менее состоятельные горожане, дома которых, естественно хуже по качеству. Серьезные последствия возникли после пожара, который случился в конце ХІХ века, когда выгорел почти весь город. Люди вынуждены были где-то жить, поэтому пытались в очень сжатые сроки построить себе жилье, в том числе и из материала, который, подпортил огонь, Именно эти дома через сто лет пришли в негодность.” Падобныя рэплікі бачым ад сп. Еўгэнія Басава ў ВГ, цікава толькі, хто напісаў і змусіў усіх чыноўнікаў завучыць гэткую апалёгію. Аб цэннасьці наваробаў і аб тым, як нібы бедныя гарадзенцы зьбіралі цаглінкі пасьля пажара 1885 года для пабудовы сваіх 2-3-павярховых камяніцаў harodnia.com неаднойчы выказвалася. Трэба дадаць толькі, што насамрэч проблема захаванасьці пасьляпажаравых будынкаў існуе, а вось як належыць падыходзіць да яе вырашэньня – гэта другое пытаньне. Улады прапануюць найпрасьцейшы варыянт: разабраць будынак і паставіць навароб, замест таго, каб зрабіць капітальны рамонт, захаваўшы аўтэнтычнасьць пабудовы. Хоць у інтэрвю для ВГ у сп. Вольгі Мацко прачнулася прафэсійнае сумленьне: “в список должны быть включены 359 зданий. Если это произойдет, инвесторы не смогут безнаказанно перестраивать выкупленные стены по собственному усмотрению”.
– По крайней мере, будут ясны правила игры, – говорит Ольга Евгеньевна. – Пока что это напоминает демагогию: хочу – не хочу, буду – не буду. А так мы скажем: «Ребята, вот вам список, и будьте добры следовать правилам».
Не секрет, однако, что одна из методик реконструкции – разобрать дом до основания и построить заново. Это более дешевый путь, нежели дотошно восстанавливать хрупкие стены, а потому более популярный. Вместо слова «снос» в таком случае используют термин «противоаварийные работы”.
А вось падыход уладных гарадабудаўнікоў выказала сп. Мацко на прыкладзе флігэля палаца адміністратара: “В ХІХ веке в одном из флигелей подворья находилась домовая церковь. И сейчас встал вопрос ее воссоздания на том месте, где она была. На тех конструкциях, которые есть сейчас, сделать этот объект технически невозможно. Поэтому проектировщики решили воссоздать флигель с помощью новых конструкций и построить домовую церковь. Я подчеркну: речь не идет о большом культовом учреждении, и то, что кроме одного флигеля, в этом архитектурном комплексе ничто сноситься или разбираться не будет”. Уф, супакоілі – нашыя дабрачынцы больш тут нічога зносіць ня будуць. Толькі нейкі флігэлёк. Гэта як: “у комплексе езуіцкага кляштара мы толькі Фарную аптэку знясем – сам касьцёл чапаць ня будзем”… Дарэчы ў ВГ сп. В.Мацко сьцьвярджае: “сейчас решают, что оставить, а что усилить и в каком виде”. Але стэнд з пашпартам будаўніцтва, пастаўлены нядаўна ля флігэля кажа ясна: фасад дамовай царквы замест зносімага флігэля! Тут варта наўмысна прыпыніцца. Па-першае, дамовая царква і ўпраўду ў ХІХ ст. тутака знаходзілася, але навошта спэкуляваць на слабых краязнаўчых пазнаньнях сярэдніх гарадзенцаў у гісторыі архітэктонікі нашага горада. Царква знаходзілася ў паўднёвым флігэлі!!! І як можна заўважыць на малюнку Орды, зусім не падобная на тое, што прапануюць “воссоздатели”. І яшчэ аказваецца, калі будынак нават здаровы тэхнічна, дык можа быць зьнішчаны, бо не адпавядае прафэсійным плянам сучасных гарадабудаўнікоў. Гэта як падчас рэканструкцыі Нясвіжскага замка: не знайшлося прафэсіяналізму ў беларускіх рэстаўратараў і зьнесьлі мур 17 стагодзьдзя. Што можа чакаць пэрспэктыўную рэканструкцыю гарадзенскага Старога замка, нават страшна падумаць: сьцены 14 ст. збудаваныя пры Вітаўце не адпавядаюць сучасным тэхнічным патрабаваньням – а-а-а, давай развалім гэтую рухлядзь і зробім нармалёвыя муры з добрымі падмуркамі… Цемрашальства. Кожны архітэктар ведае аб некалькіх спосабах умацаваньня падмуркаў (Між іншым артыкуле ў ВГ сп. Мацко ў дачыненьні мадэрновага будынку Сацыялістычная, 44 прызнаецца, што “есть технология укрепления того, что имеется. На сегодняшний день об этом рано говорить. Но все заинтересованы в том, чтобы оставить то, что можно. Никто в этой ситуации, наверное, не возьмет на себя ответственность сказать, что это рухлядь, и подогнать туда бульдозер”. Толькі па няясных прычынах гэтую альтэрнатыву амінулі на радках Гродзенскай праўды.
Што сапраўды цэннага можна было даведацца з артыкула, дык гэта далейшыя пляны па будаўніцтве ў цэнтры Горадні: дабраўпарадкаваньне вуліцаў Багдановіча, Міцкевіча, Валковіча, Будзённага, Савецкай, узьбярэжжа Нёмана; гатэль па вул. Маладзёвай, будынак выставачна-гандлёвага прызначэньня вуліцаў Маркса і Кірава (? – яны-ж паралельныя), нейкі будынак па Дамініканскай, навабуды замест зьнесеных Урыцкага, 23 і млына па Ціміразева. Асабліва насьцярожваюць пляны па забудаваньні паўночнага боку пл. Савецкай: “газета поднимала проблемы дома на Калючинской, 23, общежития фабрики «Элод». Другого пути, как отселение этих зданий, нет. Уже планируется гостинично-торгово-административный комплекс в границах Советской площади, улицы Калючинской и кинотеатра «Гродно». Инвестор обустроит инженерные коммуникации всего квартала. Будут проведены археологические работы…” Тое, што нарэшце Савецкая плошча атрымае контурнасьць ля дома Мураўёва, вельмі добра, але як сутыкуюцца інжэнэрныя камунікацыі з архэалягічнымі раскопкамі, мы ведаем з досьведу рэканструкцыі Савецкай плошчы, ды і што наконт мягкага слова “адсяленьне” ілюзіяў няма. Такім чынам, шаноўныя гарадзенцы, наперадзе нас чакаюць “большие перемены”, бо ў гарадзенскіх уладаў “планы большие, и они выполнимы, потому что во многом возросла культура строительства.” Бэз камэнтараў.
|